حرفی نیست. حرف زیادی نیست یعنی! آمده‌ام که توصیه‌ای کنم و بروم، اوصیکم یا عبادالله بتقوی الله؛ به این‌که اگر دوست‌م داشتید می‌توانید تعریف‌م کنید و من آرام آرام رام‌تان شوم؛ و اگر دوست نداشتید و خوش‌تان نیامد از من، از کارهایم، حرف‌هایم، ایراد بگیرید، نفی کنیدشان، من فحش هم قبول می‌کنم؛ اما… اما هیچ‌وقت نادیده‌ام نگیرید! هیچ‌کسی را نادیده نگیرید یعنی. طوری رفتار نکنید انگار طرف نیست، انگار نامرئی‌ست، وجود ندارد! و اگر بخواهم جمله‌ی قصاری بگویم، می‌گویم خورشید باشید و نورتان سایه بسازد از مردم، سایه بسازد از مردم تا بدانند هستند، زنده‌اند، وجود خارجی دارند…
آمده بودم همین‌ها را بگویم…

دو.
جایی از لینکلن عبارتی را خوانده بودم که «قضاوت نکنید تا قضاوت نشوید». دروغ گفته است! دروغِ بد بزرگی گفته است. حاضرم خیلی محترمانه بروم و به بازماندگان آن مرحوم عرض کنم که گرچه ایشان محترم؛ و البته که حق‌شان است بر پنج دلاری آمریکای بزرگ جاوید شوند، اما آن‌جای آدم دروغ‌گو!

سه.
فرق هست بین دنیای مجازی و حقیقی. لااقل برای من هست. من هیچ‌وقت نخواسته‌ام این دو را یکی کنم. با خودم گفتم حقیقی‌ها بگذار همان‌طور بمانند و مجازی‌ها هم. گفتم این یکی شدن‌شان کار دست‌م خواهد داد. گفتم اگر این‌ها یکی شوند، برداشت‌ها از من فرق خواهد کرد. چون منِ حقیقی، سوایِ من ِ مجازی‌ست، آن‌ها که تا کنون مرا دیده‌اند بعد از خواندن‌م گیج خواهند شد. گفتم نمی‌گذارم کسی گیج شود.

چهار.
پس بعد از آن منصور که خلیفه بود اندیشه کرد تا قضا به یکی دهد.
ابوحنیفه گفت: من این کار را نشایم و در این قول که گفتم نشایم. اگر راست می‌گویم نشایم و اگر دروغ می‌گویم نشایم. و اگر دروغ می‌گویم دروغ‌زن قضای مسلمانان را نشاید و تو خلیفه‌ی خدایی؛ روا مدار که دروغ‌گویی را خلیفه‌ی خود کنی و اعتماد خون و مال مسلمانان بر وی کنی. این بگفت و نجات یافت. (تذکرة الأولیا/ ذکر امام ابوحنیفه رضی الله عنه)

پنج.
برداشت‌‌های دیگران را نمی‌شود اما کنترل کرد. ذهن دیگران را نمی‌شود ساخت. من این‌را دیر فهمیدم. ذهن کنجکاو را نمی‌شود ساکت کرد، باید داد و بی‌دادش را بکند، هوارش را بکشد. ذهن کنجکاو می‌خواهد قضاوت کند. هرطور که شده می‌خواهد حکم دهد، شده با همان اندک دانسته‌های خودش. می‌خواهد همان یک‌بار که تو را دید، تو را صدا کرد، تو را خواند، برای تو از تو بگوید. برای بقیه از تو بگوید. نمی‌دانم برای چه.

شش.
خسته‌ام!

مادر؛
من در این بودن‌های هر روزه‌ام، در این افکار وقت و بی‌وقت‌ام، حتا در خواب‌هایی که می‌بینم چیزی را گم کرده‌ام. چیزی را یک جایی، جا گذاشته‌ام. نمی‌دانم کجاست، یک حس موهومی‌ست، یک فاصله‌ی فراتر از ابعادی که می‌شناسیم‌شان با من دارد. این گم‌شده در درون من چیزی جز خیالات و اوهام من شاید نیست، شاید چیزی جز خواسته‌های دور و نزدیک من نیست. آرزوهای کوچک، دوست داشتن‌های ساده، چه می‌دانم شاید فقط حسرت دوباره نقاشی کردن باشد، یا یک‌بار دوباره دویدن و یک مسابقه‌ی بچه‌گانه شاید باشد. می‌دانی مادر تصمیم گرفته‌ام بجنگم. می‌خواهم با هر چیزی که بخواهد مانع رسیدن‌های من شود بجنگم. از تسلیم شدن و پذیرفتن خسته‌ام. احساس بی‌عرضه‌گان و کارنابلدها را به من می‌دهد. من از این آدم‌ها نیستم. می‌خواهم تا می‌توانم، تا نای رفتن دارم، از آرزوهای خودم دست برندارم. «حتا اگر زنبقِ کبودِ کارد بر سینه‌ام گل دهد؛ می‌خواهم خواب اقاقیاها را بمیرم در آخرین فرصت گل».

مادر؛
درک‌م کن!

شاید یک‌ روز غروب، پرویز تناولی مثل من وقتی داشت چایی‌اش را می‌خورد از شاپور پرسید که آیا تو هیچ انگیزه‌ای برای زندگی‌ات داری؟ و مهم نیست شاپور چه گفت، مهم این است که خود سوال‌کننده آیا انگیزه‌ای در زندگی‌اش داشت یا نه. من ندارم، من بی‌هدف زندگی می‌کنم. من تجسمِ انسانیِ «هیچ»های تناولی‌ام. می‌دانید انگیزه چه‌قدر مهم است؟ انگیزه خیلی مهم است. من خودم وقتی میکرو بازی می‌کردم انگیزه داشتم، شب‌ها خیلی هدف‌مند خواب‌ام می‌برد، به این انگیزه می‌خوابیدم که فردا صبح مرحله‌ی بعد سوپرماریو را رد کنم و پوز شهریار را بزنم. این انگیزه است. آدم باید وقتی می‌خوابد هدف داشته باشد، با امید، منتظر صبح باشد. زندگی این‌طورش خوب است. آدمِ بی‌هدف، مثل… مثل… مثل هیچ چیز نیست، هیچ تشبیه‌ای برای‌ش نیست. فکر می‌کنید چند نفر مثل من باشند خوب است؟ ها؟ شما خودت هدف داری؟ خانم! آقا! جان مادرت هدف داری؟ این نسل ما چه‌طور این‌طور شد؟ من و تو چه‌طور به این‌جا رسیدیم؟ ما یک شبه این‌طور هیچ شدیم؟ یا از ساعت ده؟ از ساعت نه؟ از ساعت هشت؟ کی خسته‌است؟ من خسته‌ام. بله من خسته‌ام، از همین وضعیت خسته‌ام. این نامجو را هم لابد شنیده‌اید که نه نسل‌م آرمانی دارد اصلن که از دست رود و فیلان؟ بله! دقیقن همان.

× عکاس: امین؛ بریتیش میوزیوم تابستان ۲۰۰۶ +

خیابان را سراسر مه گرفته است. من سرم را در یقه‌ی بالا زده‌ی کاپشن‌م مخفی کرده‌ام، دست‌هایم را هم گذاشته‌ام توی جیب‌ش. حس آلن دلون بودن به آدم می‌دهد. من چه‌قدر این روزهای سرد را دوست دارم؛ این‌که پیاده‌روی کنم و یک لحظه سرم را بالا بگیرم و هاه کنم. می‌روم کافه. از این‌هایی که شیشه‌ای‌ند و می‌توانی بیرون را ببینی. حالا این‌که نیامده‌اند در سرشماری نفوس و مسکن مرا بشمارند دلیلی نمی‌شود که من نیستم، هستم اتفاقن و دل‌م می‌خواهد این روزها در پیاده‌رو قدم بزنم و بعد برگردم جایی که گرم است و کمی هم شعر بخوانم. به نظر این حقیر مزخرفات چند استاد دانش‌گاه نباید ذهن آدمی را مشغول کند. آدم باید شعرش را بخواند، کافه‌اش را برود، توی پیاده‌رو هاه‌اش را بکند، حال‌ش را بکند و درعین حال دو سه تا از این مقاله‌های علمی‌-پژوهشی هم بکوبد روی میز استاد. باید انسان کامل بود، نه از این‌ها… اَه اَه!

× عکس از این‌جاست.
× این‌جای پلاس هم مال من است.

تو عجز من در نوشتنی. وقتی حضور می‌یابی دل‌م می‌خواهد ساعت‌ها از تو بنویسم و فایل‌های وُرد، صفحه‌ی دسکتاپ‌م را پر کنند؛ اما نمی‌توانم. مدام می‌نویسم و پاک می‌کنم. تو را که به یاد می‌آورم، وقتی‌که می‌بینم‌ت خودم را سرشار از ایده‌های نوشتن می‌دانم؛ حضورت، چشم‌هایت، حرف‌هایت، آن ماگ در دست‌ت و باز از آن چشم‌هایت دل‌م می‌خواهد بنویسم. دل‌م می‌خواهد اگر می‌شد رمان‌ی بنویسم از تو، از آمدن و از رفتن‌ت، از وقت‌های با تو بودن و از آن‌چه نبودن‌ت می‌کرد. تو اما عجز منی در نوشتن چنان‌که شوق منی در آن. وقتی با توام خودم نیستم، کس دیگری‌ست نشسته دربرابرت. من وقتی تو وارد می‌شوی می‌میرم و کسی می‌نشیند روبه‌روی تو که دل‌ش از آن‌چه می‌خواهد نمی‌گوید، از شوق خود بر تو نمی‌گوید، حتا خنده‌اش آن‌طور تا بناگوش باز نیست، مبادا که تو برنجی، مبادا تو مأیوس شوی از او و همه‌ی این حس خوب بر باد رود. این لحظات، سخت می‌گذرند. من وقتی می‌بینم کسی خیلی راحت می‌آید و بلند بلند پیش تو می‌خندد تعجب می‌کنم، وقتی کسی می‌آید و بی‌پروا سخن می‌گوید تعجب می‌کنم، وقتی کسی بی‌توجه به تو دیگری را نگاه می‌کند از خودم می‌پرسم چه‌طور این‌ها تو را نمی‌بینند، چه‌طور خودشان می‌توانند باشند و لابد ننگ‌شان هم نیست بدن‌شان بوی عرق بدهد و کنار تو بنشینند، لابد دیگر! من زبانی نمی‌دانم که تو را خوب بیان کند و آن قدر خوب نمی‌نویسم که تو را، همه‌ی تو را سطر کنم بر این صفحات سفید وُرد. من چه‌طور می‌توانم بوی تو را بنویسم، آن حس خوب راه رفتن با تو را؟
می‌دانی! می‌ترسم عاقبت تو گرفتار کسی شوی که نه از تو بنویسد و نه حتا بداند که چه باید از تو گفت و راحت کنار تو بخندد و بلند بلند حرف بزند. می‌ترسم تو انگشتری شوی که در رودی عمیق بیفتی و میان آن همه موج گم شوی؛ و بدل حیلوله‌ی تو همه‌ی این‌هایی باشند که از کنار ما می‌گذرند و من می‌توانم در کنارشان خودم باشم. می‌ترسم تو هرگز به سطر نیایی، هرگز کسی تو را نخواند و هرگز شعر نشوی. من برای تو می‌ترسم.

photo by Anastacie Frank

ای خود کوچک‌ترم که ادبیات معنای زندگی بود برای‌ت؛ سلام و زرشک!
لابد از زرشک‌ی که بعد از سلام کردن آورده‌ام متوجه شده‌ای که جنس این گفت‌وگو طور دیگری‌ست. بله؛ همین‌طور است. می‌خواهم بگویم تو در بستر مرگی؛ تو چنان دایناسوری در آستانه‌ی عصر یخ‌بندان، در تقلای بیهوده‌ای. تو می‌میری پسر. این یک واقعیت روشن است. تو ای آن‌که پیراهن‌ت را روی شلوارت می‌انداختی و اتو نمی‌کردی هیچ چیزت را و موهای‌ت را شانه نکرده دوست می‌داشتی؛ می‌شنوی؟ این بوی الرحمان توست که بلند شده؛ تو با مرگی آرام دست‌ به گریبانی. تو در حال تبدیل شدن به یک فرد صافِ اتوکشیده‌ی کیف سامسونت به‌دستی هستی که با چند نفر این مدلی دیگر از قانون پنجم توسعه صحبت می‌کند. واقعن برای تو متأسف‌ام. ارشد قبول شده‌ای؛ خوب است و در عین حال هم بد است. قبولی ارشد مثل نفس کشیدن است؛ چو فرو می‌رود ممد حیات است و چون بر می‌آید مفرح ذات اما مرگ را هم یک نفس به تو نزدیک‌تر می‌کند. تز، آنتی‌تز و سنتز. بله بله! هگل و دیالکتیک‌ِ مسخره‌ی واقع‌بین‌اش. ارشد تو را آرام و آهسته از گذشته جدا خواهد کرد، بی‌آن‌که خودت بفهمی از گذشته تهی می‌شوی و بعد، یعنی چند سال بعدتر با خودت خواهی نشست که ای دل غافل؛ آدم چه‌قدر تغییر می‌کند طی این سال‌ها. تو بزرگ‌تر خواهی شد و همه‌ی گذشته را از یاد خواهی برد. این بود آرمان‌های ما؟ خلاصه بگویم‌ت که ارشد یا این جنگ نرم دشمن را خیلی جدی نگیر، بگذار مرگ‌ت به تعویق بیفتد؛ یک اصول‌گرای متعصب باش. با ارشد، این فتنه‌ی ۹۰ بجنگ و پیروز باش اما … اما تو یک‌روز خواهی مُرد و کلُ نفسٍ ذائقة الموت.

Hello is it me you’re looking for?
’cause I wonder where you are
and I wonder what you do
are you somewhere feeling lonely
or is someone loving you
tell me how to win your heart
for I haven’t got a clue
but let me start by saying
I love you

راه‌نمایی یا دبیرستان، کتاب جغرافیای ما عکسی داشت از صخره‌ای در بیابان که باد، با ماسه‌های صحرا آهسته و آرام تراشیده بودش و شکل‌ش را طور دیگری کرده بود؛ شبیه به سندان کفاشی. الآن این‌جا، این روزها همین‌طور است دقیقن. هوای گرمِ طاقت‌فرسایی‌ست. طاقت‌فرسا یعنی هوای گرم، طاقت ما را می‌فرساید و آن‌را شکل دیگری می‌کند؛ شبیه به روزنامه‌ی کیهان که در جوب آب خمیر شده باشد. بله! هوای گرمی‌ست و دامن‌های کوتاه چیزی از گناه این هوا نمی‌کاهد.

× عکس: از مجموعه‌ی حسین یزدی

× عنوان از خلالِ دی‌روزِ بیتلز.

من باید نقاش می‌شدم. باید نقاش می‌شدم و این همه حسرت کشیدن سلف پرتره را نمی‌کشیدم. هرکسی باید بتواند پرتره‌ی خودش را بکشد، باید بداند چه شکلی‌ست و بتواند ترسیم‌ش کند و به دیگران بگوید این من‌ام و آن‌چه که شما کشیده‌اید از من چیز دیگری‌ست، یک موجود خیالیِ ساخته‌ی ذهن شماست؛ من این شکلی‌ام آقاجان! ولی حالا که نقاش نیستم و نقاشان، آرام و پرغرور سلف پرتره می‌کشند، من حسرت می‌کشم. باید نگاه‌م به این و آن باشد که آن‌ها بیایند و مرا بکشند، لابد هم کج و کوله. آه! چه‌قدر اوضاع غم‌باری است این ضعفِ در ترسیمِ خود؛ چه‌قدر غم‌بار است! اصلن غم و حسرت از سر و روی‌ش می‌بارد. تُف!

× عنوان از جامی/ یوسف و زلیخا

نهنگ‌ها گاهی خودکشی می‌کنند. تلویزیون نشان می‌دهد. در آن وجود عظیم‌شان طبیعی‌ست کمی هم احساس پوچی کنند. اما تو چه؟ مایکل جکسون هم که مُرد چند روز خبرش داغ بود و بعد همه چیز تمام شد؛ اما تو چه؟ آقای ابی را ببین موهای خودش را دم اسبی می‌بندد و برلوسکونی هشتاد و خرده‌ای سال سن دارد اما چنان می‌کند انگار جوان بیست و چندساله است. جوان بیست و چندساله مائیم شهریار. مائیم که افسردگی خِرمان را گرفته. این فیلم کیشلوفسکی را باور نکن که وقتی با تیغ تیز رگ دست‌ت را زدی کسی پیدا شود و دنبال‌ت بگردد که این پسر را چه شد؛ نه دوست من از این خبرها نیست. زندگی آدم‌ها بی‌ارزش‌تر از آن چیزی‌ست که فکرش را می‌کنی. جنگ که بشود این من و توئیم که باید کشته شویم. جنگ جهانی اول ده میلیون آدم کشته شدند؛ ده میلیون! دوست من هیچ‌کس برای مرگ من و تو گریه نخواهد کرد، هیچ‌کس بیش‌تر از خودش به فکر ما نخواهد بود. تو هم به فکر خودت باش و تا می‌توانی زندگی کن. شهریار؛ ای رفیق شفیق سال‌های طولانی من؛ آدم بودن اگرچه ارزشی ندارد؛ اما هیچ‌وقت خر نشو. مارلبرو برای همین وقت‌های دل‌تنگی و تنهایی‌ست.

[+]

جدایی نادر از سیمین، آن‌جایی‌که ترمه –دختر یازده‌ ساله‌ای که مدام به این و آن ایراد می‌گرفت که تو آن‌جا دروغ گفتی؟ واه واه چه بد و مدام ژست آدم‌های درست‌کار را می‌گرفت-  در دادگاه وقتی احساس می‌کند اگر دروغ نگوید پدرش سه سال زندانی می‌شود، دروغ می‌گوید. یعنی کشیده شدن خط بطلان قرمز بر یک کتاب قطوری از خصوصیات مثبتی که ترمه قبل از مواجه شدن‌ با زندگی واقعی از خودش در ذهن داشت. می‌فهم‌ام چرا دختر بعد از آن سرش را تکیه داده بود به شیشه‌ی ماشین و بی‌صدا گریه می‌کرد. در یک لحظه شکستن، تحمل‌ش سخت است، خیلی سخت.

بعد از شکستن‌ خود خیالی آدم اما، نگاه‌ش به زندگی فرق می‌کند، واقعی‌تر می‌شود. می‌فهمد وقتی یک نفر دروغ می‌گوید یا حق بقیه‌ای را که مدت‌ها در صف بانک منتظر بوده‌اند پای‌مال می‌کند خیلی آدم عجیبی نیست. می‌فهمد که از نظر اخلاقی فرق فاحشی نیست بین او و خودش، بین او و بقیه‌ی آن‌هایی که در صف منتظرند و آشنایی آن‌جا ندارند که کارشان را زودتر راه بیندازد. بعد از این‌که توهمات یک نفر از خودش می‌شکند، آدم‌ها واقعی‌تر می‌شوند. آدم‌ها می‌شوند کبریت‌هایی که یکی نزدیک گرما آتش گرفته، یکی دیگر در محیطی سالم هنوز نسوخته است؛ همین!

× عنوان از سهراب

دو
‌دی‌شب آنیکا گفت متأسف‌ام. گفت پای کس دیگری در میان است. عصبانی شدم. همیشه پای کس دیگری در میان است. چرا؟ چرا هیچ‌وقت آنیکا پنلوپه نمی‌شود؟ چرا همیشه یک نفر باید پیدا شود و همه‌ی علایق آدم را از او بگیرد. آنیکا گفت تو باید قبول کنی، من و تو هیچ سنخیتی با هم نداریم و لحن‌ش را شبیه نامجو کرد و گفت عشق اول فقط یک خاطره است. آن دزد خاطره‌ها صورت‌ش از اول گفت‌وگوی من و آنیکا پشت به من بود. به او گفتم که برگردد، می‌خواهم ببینم‌ش کسی را که بیش‌تر به آنیکا می‌ماند. طرف برگشت و من یک لحظه جا خوردم. بیش‌تر به صورت آن ناجوان‌مرد قصاب دقت کردم…

سه
هاهاها… نمی‌توانستم جلوی خنده‌ام را بگیرم. خیلی بد است وسط حرف‌های جدی یک نفر بخندی. شهرزاد هم ناراحت شد و دیگر قصه‌اش را ادامه نداد. قهر کرد. تقصیر من هم نبود البته. داستان‌ش برای اولین‌بار سبک عوض کرده بود. جا خوردم و خندیدم.

چهار
طرف که برگشت گویی یک آینه بین‌مان کشیده شد. طرف درست شبیه من بود. با همان خال‌ها و با همان نگاه‌ها. من به خودم خیره شده بودم.

پنج
هاهاها…

× لطفاً فید جدید وبلاگ را جای‌گزین کنید.

پ.ن: برداشتی آزاد بود از اعتقاد سرخ‌پوست‌های قدیمی در مورد خدا و خلقت.

احتمال:
جوانی است در نیمه‌ی اول سی‌سالگی و جویای نام. وکیل پایه یک دادگستری شده است و تحصیلات تکمیلی خودش را هم ادامه می‌دهد. درآمدش برای یک زندگی ساده و معمولی کفایت می‌کند. ازدواج کرده و دارای یک فرزند است. به شهر دیگری نقل مکان کرده و اجاره‌نشین است. وبلاگ خود را چون گذشته آپ‌دیت می‌کند و به آینده امید دارد.

ایده‌آل:
جوانی است در نیمه‌ی اول سی‌سالگی و جویای نام. در آستانه‌ی اخذ مدرک دکتری حقوق‌بشر از دانشگاه هاروارد. دوست دارد هرچه زودتر به ایران برگردد و زندگی کاری و شخصی خودش را آغاز کند. تجربیات و دیدگاه‌های نو پیدا کرده و تبدیل به یک جوان متواضع شده است. وبلاگ‌اش متناسب با زمان تغییر یافته ولی هم‌چنان دل‌بستگی عجیبی به آن دارد و هرچند وقت یک‌بار آپ‌دیت‌َش می‌کند. از وضعیت خودش راضی است و سرشار از امید به آینده زندگی می‌کند.

اگر قرار باشد که همه با آدم‌های خوب معاشرت کنند، این‌طور می‌شود که خوب‌ها با خوب‌ها نشست و برخاست کنند و بدها هم با خوب‌ها. اما چون بدها بد هستند و خوب‌ها هم باید با خوب‌ها دوست باشند پس بدها هیچ‌وقت نمی‌توانند با خوب‌ها دوست شوند. پس بدها یا تنها می‌مانند یا برمی‌گردند نزد امثال خودشان. با این نصیحت نه خوب‌ها بد می‌شوند و نه بدها خوب؛ همه چیز همان‌طور که هست می‌ماند.